«Δεν θέλω να τον/την πληγώσω». «Θα φανώ εγωιστής». «Δεν αξίζει να χαλάσουμε τις καρδιές μας». Πίσω από αυτές τις φράσεις κρύβεται συχνά ένα «όχι» που δεν ειπώθηκε ποτέ, και που, αποσιωπημένο, μετατρέπεται σε απόσταση, εκνευρισμό ή εξάντληση.
Τι είναι, και τι δεν είναι, τα όρια
Τα όρια δεν λειτουργούν ως εμπόδια ανάμεσα στα υποκείμενα, αλλά ως σαφείς διαχωριστικές γραμμές που βοηθούν να αναγνωρίζουμε πού τελειώνω εγώ και πού ξεκινάει ο άλλος. Εκφράζουν τις επιθυμίες, τις ανάγκες, τις αντοχές μας και το σημείο μέχρι το οποίο μπορούμε να προσφέρουμε, δίχως να επιβαρυνόμαστε.
Όταν απουσιάζουν, η επαφή μπορεί να γίνει πιεστική ή άνιση. Οι ρόλοι συγχέονται, η προσφορά και η ανταπόκριση παύουν να είναι ισόρροπες και τελικά επέρχεται η ρήξη.
Το «όχι» σε κάτι είναι, τις περισσότερες φορές, ένα «ναι» στη σχέση.
Γιατί δυσκολευόμαστε τόσο
Ο τρόπος που οριοθετούμε δεν είναι τυχαίος. Επηρεάζεται από την οικογένεια όπου μεγαλώσαμε, τους ρόλους που αναλάβαμε («το καλό παιδί», «ο διαμεσολαβητής»), τις κοινωνικές προσδοκίες για το φύλο μας. Με συστημική ματιά, το πρόβλημα σπάνια είναι ατομικό. Συνηθέστερα είναι ένα μοτίβο σχέσης στο οποίο συμμετέχουν και οι δύο πλευρές.
Πώς μοιάζει ένα υγιές όριο στην πράξη
- Είναι σαφές και ήρεμο, απαλλαγμένο από απολογίες: «Δεν μπορώ να το αναλάβω αυτή την εβδομάδα».
- Μιλά σε πρώτο πρόσωπο: περιγράφει τη δική μου ανάγκη, όχι το «λάθος» του άλλου.
- Συνοδεύεται από συνέπεια: το όριο που δεν τηρείται από εμάς τους ίδιους, δεν υπάρχει.
- Αφήνει χώρο για διάλογο: όριο δεν σημαίνει τελεσίγραφο.
Αν παρατηρείτε ότι στις σχέσεις σας επαναλαμβάνεται το ίδιο σενάριο, δίνετε περισσότερο απ᾽ όσο αντέχετε, θυμώνετε σιωπηλά, απομακρύνεστε, ίσως το ζητούμενο δεν είναι «να γίνετε πιο σκληροί», αλλά να κατανοήσετε το μοτίβο και τη λειτουργία του. Αυτή η δουλειά, μέσα σε ένα ασφαλές θεραπευτικό πλαίσιο, αλλάζει όχι μόνο τα όρια, αλλά και την ποιότητα των δεσμών μας.
Το άρθρο έχει ενημερωτικό και ψυχοεκπαιδευτικό χαρακτήρα· δεν υποκαθιστά τη συμβουλευτική, την ψυχοθεραπεία ή την ιατρική φροντίδα. Αν κάτι από όσα διαβάσατε σας αφορά, μπορούμε να το συζητήσουμε σε μια συνεδρία.
